Klimaatadaptatie

De tijd dat water het gevaar was waartegen we ons moeten beschermen is er nog steeds, maar een nieuw gevaar is erbij gekomen: hitte en droogte. Als er te lang hoge temperaturen en droogte is, dan krijg je daar last van. Die last is compleet uiteenlopend en los je op met klimaatadaptatie. Het aanpassen aan de weersomstandigheden en de bodemsoort in jouw regio. Bodemdaling overstroming zijn een paar voorbeelden van overlast. Je kunt er zelf iets in en om je huis aan doen! Met de tips en doorverwijzingen van onderstaande thema´s helpen we je de zomer door. En de winter, herfst en lente. En Yule, en Imbolc.

Hoe nice, we vergeten weleens hoe slim we ooit al waren! Thermiek en zonzijde als smart solutions, ver voor de tijd van IoT…

Voor de data liefhebbers. Hittegolven in Nederland sinds 1911


Karima legt het nog eens uit, koel in de stad, hoe doe je dat?
Klimaatadaptatie

Spelen met water koelt je kind

Klimaatadaptatie

Een groendak verlaagt de binnentemperatuur met 4 graden

>> Aanrader tips van RTV Rijnmond hoe om te gaan met regenwater

Waterbesparen

Klimaatadaptatie

Super belangrijk! Wat je niet verspilt, dat kom je ook niet tekort… Het besparen van water kan op zoveel manieren als je maar wilt. We maakten er een speciale pagina voor >> Lees en leer hier alles

En oh ja, met Het Regent Tonnen hebben we al direct of indirect bij ruim 2.500 huizen een regenton aangesloten. Dat water wordt gebruikt voor planten zodat drinkwater weer gebruikt kan worden om te drinken. Elke ton bergt gemiddeld 200 liter, wordt minimaal 3 x per jaar gebruikt dus dat is een besparing van 1,5 miljoen liter! En deze ton is vaak ook het startpunt voor volgende waterbewuste stappen.

Dit konden we de afgelopen drie jaar doen dankzij hulp en bijdragen van Rotterdams WeerWoord, Gemeente Capelle aan den IJssel, Waterschap Hollandse Delta, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard en Hoogheemraadschap van Delfland.


Bestrijden hittestress

Deze tips hitte bestrijding zijn verzameld op de website Joost de Vree, de online encyclopedie voor je huis.
Kijk ook eens bij manieren om via biobased bouwen principes je huis te koelen met deze tips.

In het algemeen
– laat de warmte niet binnenkomen (buitenzonwering laat minder zonnestralen door de ruiten, geen warme lucht door geopende vensters e.d.)
– laat de zon niet op de gevels stralen
 (buitenzonwering, groene gevel e.d.)
– warmtepompen kunnen meestal ook koelen.

– Als u buitenzonwering hebt, dus zonwering aan de buitenzijde van het huis, doe die eigenlijk al naar beneden vóórdat de zon op de ramen en de gevel schijnt want terras, balkon e.d. worden dan toch al zeer warm. Alle warmtestralen die buiten geblokkeerd worden, komen niet echt naar binnen; bij zonwering aan de binnenzijde van de woning komt er toch veel warmte het huis in. Zonneschermen voorzien bij voorkeur grote delen van de gevel en de ramen van schaduw. 
– Buitenzonwering in de vorm van grote doeken (schaduwdoeken) of parasols beletten voor een deel de zon terras of balkon te bereiken.
– Een forse overstek of een veranda houdt in de zomer vaak een aardig deel van de hoogstaande zon tegen. Ook een luik of een pergola kan de zon aardig tegenhouden (alleen kan die soms in de winter de zon teveel tgenhouden). Voor een luifel kan hetzelfde gelden, maar die beslaat meestal maar een klein deel van de gevel, is vaak ook nog doorzichtig en laat dus ook een deel van de zonnestralen door.
– Sluit ramen en deuren zodra de temperatuur buiten hoger is dan binnen (vaak al na een paar uur in de ochtend)! Doe ook de ventilatieroosters aan de zonnekant dicht als dat kan, maar zorg wel voor voldoende ventilatie in huis (tsja).
– Nachtventilatie biedt vaak uitkomst om de warmte uit het huis te halen. Zet ’s avonds laat, ’s nachts of uiterlijk ’s ochtends (meteen na het opstaan, zolang het nog koel is buiten) alle ramen en deuren tegenover elkaar open (mits er geen inbrekers naar binnen kunnen). Hopelijk is er een beetje wind dat de wat koelere lucht naar binnen brengt. Vooral door geopende ramen op de bovenste verdieping kan ’s nachts veel warmte ontsnappen en kan door andere ramen koelere nachtlucht naar binnen komen. Mogelijk kunnen de ramen toch op een kier staan zonder gevaar voor inbraak. (De rest van de dag moeten ramen en deuren zoveel mogelijk dicht blijven om geen warmte naar binnen  te brengen.)
– Gordijnen dicht houden heeft wel nut, zeker als er geen buitenzonwering is en vooral als de gordijnen goed afsluiten zodat de warmte tussen raam en gordijn blijft hangen (de warme lucht komt dan iets minder snel verder naar binnen).
– Groen tegen de gevel helpt om het huis koel te houden. Plant klimop (Hedera) of andere snelgroeiers als gouden regen (Laburnum x watereri ‘Vossii’), blauwe regen (Wisteria) of bruidssluier (Fallopia aubertii). Vooral de bruidssluier groeit zeer snel en, ja, woekert ook wel een beetje, maar met de bruidssluier is er snel veel groen (wordt daarom ook wel architectentroost genoemd).
– Groen vóór de gevel zoals bij leilindes zorgen er ’s zomers voor dat het huis wat koeler is en ’s winters beletten ze nauwelijks de zon (geen balderen). Wel is het belangrijk dat de leilindes al wat groter zijn om in ieder geval de gevel van de begane grond van schaduw te voorzien…
– Een groene tuin werkt verkoelend in hete periodes omdat het groen voor schaduw zorgt, de grond minder snel uitdroogt én gedeeltelijk ook omdat het vocht via de bladeren verdampt. Vooral grote bomen met een brede kruin aan bladeren geven veel schaduw en koelte, maar ook bodembedekkers houden de aarde vochtiger in droge periodes. (Veel bestrating in de tuin houdt de warmte juist vast; loop maar eens over een zonnig plein dat door gebouwen is ingesloten. Overigens kan een forse boom ook teveel schaduw geven en ervoor zorgen dat er weinig onder en naast wil groeien.)
– HR++ dubbelglas heeft wel het voordeel dat het de warmte van buiten niet zo snel doorgeeft naar binnen, maar de meeste warmte komt stralend naar binnen en die kun je beter afschermen door buitenzonwering. (HR++ glas laat je niet installeren om de warmte buiten te houden maar om die in de winter binnen te houden.)
– Ook planten in huis zijn nuttig. Als het er veel zijn én als ze regelmatig water krijgen, kunnen ze de binnentemperatuur met een paar graden verlagen.
– Plaats een ventilator in uw buurt, bij voorkeur een oscillerende (met heen en weer gaande kop, dat geeft meer beweging in de kamer en minder hinder omdat het geen continue stroom lucht is op één plaats). Als er ’s nachts ramen open kunnen: plaats de ventilator ’s nachts tussen uw slaapkamer en een (ander) open raam.
– Sproei, naast de planten en bomen, af en toe op terras of balkon om wat verkoeling te hebben in de tuin. Bij extreme hitte en slechte isolatie van de muren kan ook het nat maken van de gevel de ergste hitte uit de muren halen. Bij een uitbouw kan het handig zijn af en toe het dak nat te maken zodat de lucht bij de slaapkamer boven de uitbouw wat afgekoeld is (begin vooral bij een bitumen dakterras voorzichtig zodat het dak niet ineens 50 graden afkoelt). Sproei vooral ’s morgens als het nog koel is of liever nog ’s avonds als de zon bijna onder is (de grond blijft dan waarschijnlijk in de nacht wat langer nat wat voor de planten en sommige nachtdieren gunstig is).
– Als het buiten toch nog wel te doen is: zet een badje klaar voor de kinderen. Ook de hond heeft af en toe verkoeling nodig (niet met koud water spuiten, maar als de kinderen er uit zijn is een niet te koud badje verkoelend voor uw huisdier). 
– Warmtebronnen als oven, fornuis, airfryer, pc, laptop, televisie, wasmachine, wasdroger e.d. zo min mogelijk (overdag) gebruiken. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, maar wellicht een mooi excuus om te barbecueën, eten te halen of te laten brengen. Een grote bak sla met tomaten enz. is makkelijk klaar te maken en verkoelt ook nog.
– Gebruik ’s nachts een fles bevroren water of een koelelement als omgekeerde kruik in bed. 
– Het wasgoed binnen drogen heeft het voordeel dat het drogen warmte opneemt uit de binnenlucht.
– Een aantal pet-flessen met bevroren water voor de ventilator plaatsen koelt de lucht iets af. Hou er wel rekening mee dat de warme binnenlucht condenseert op de fles en de tafel waar die op staat en daardoor vlekken na kan laten.
– Neem af en toe een korte douche: juist een lauwwarme douche verkoelt (daarna) enorm.
– Drink niet te koude dranken, maar drink wel veel.
– Probeer zo min mogelijk zware arbeid te verrichten, hoewel transpireren natuurlijk wel verkoelend werkt.
– In de auto: water en handdoeken, maak de handdoeken nat en koel jezelf ermee (in je nek bijvoorbeeld, af en toe de doek omdraaien).
– Slaap onder en op “zomer”lakens of in ieder geval lakens die niet warm aanvoelen. 
– Ga eens beneden slapen, op de bank. Meestal is het op de begane grond eerder wat koeler dan de bovenverdiepingen.
– Een natte theedoek of handdoek voor een deel voor een wijd geopend raam hangen, schijnt ook te helpen (?), hoewel het de doorstroming met koelere lucht natuurlijk niet tyeveel moet tegenhouden.
– Een plafondventilator is meestal niet zo heel goedkoop als je hem zelf niet kunt installeren, maar heeft als voordeel dat die weinig geluid maakt en ook in een stand is te zetten die de lucht niet naar beneden “duwt” maar “trekt”, de zogenoemde winterstand, waardoor het minder waai-hinder geeft. (Nadeel plafondventilator: je bent meestal het plafondlicht van de slaapkamer kwijt.)
– Als u voldoende middelen en mogelijkheden heeft: laat een een airco installeren, met een binnen- en buitenunit, bij voorkeur een stille buitenunit (i.v.m. de buren) en energielabel A (i.v.m. de elektriciteitskosten). De airco hoeft echt niet zo vaak gebruikt te worden. Voor een slaapkamer is een aantal uren in de avond vaak voldoende (als de ramen en toegangsdeur van de slaapkamer dicht blijven). Zet de temperatuur niet onnodig laag (dat bespaart energie). Airco’s kunnen tegenwoordig naast koelen ook verwarmen, maar verwacht er ’s winters niet teveel van als de muren niet goed geïsoleerd zijn, en elektriciteit is duur als je die niet zelf opwekt. (Een warmtepomp kan meestal ook koelen.)
– Ga naar de zaak als daar airco is, of naar ‘n zaak met airco zoals een supermarkt, winkelcentrum (mall) of bioscoop.
– Als het huis nog niet zeer goed geïsoleerd is, zou men kunnen overwegen de muren en het dak te isoleren, maar belangrijker is de warmte buiten te houden (met buitenzonwering e.d.). Bij de meeste huizen blijft namelijk vaak de warmte juist in huis hangen omdat de binnenlucht heel warm is geworden, de warmte van de lucht is in de muren “gaan zitten” en het duurt lang voordat die warmte er weer uit is (warmteaccumulatie).
– Een groendakverkoelt de ruimte eronder vrijwel uitsluitend als het dak niet geïsoleerd is. Bij een goed geïsoleerd dak is de verkoeling uiteraard aanzienlijk minder want het dak is toch al geïsoleerd. Alleen als je het groendak af en toe sproeit verkoelt het ook enigszins de omgeving. (Een groendak heeft i.v.m. stedelijke opwarming natuurlijk wel zijn nut, maar dan moeten er wel heel veel groendaken zijn.)
– Een minder massieve muur of muurbedekking is gunstig omdat die muur in de zomer minder warmte opneemt en in de winter minder warmte nodig is om die muur te verwarmen (lagere stookkosten).
– Een witte gevel absorbeert minder warmte en werkt daardoor verkoelend. Het uitstralen van de geabsorbeerde warmte is fors, dus de directe omgeving blijft heet (ook nadat de zon onder is). Hoewel je kunt denken dat vooral bij minder goed geïsoleerde huizen de witte verf een positieve invloed heeft (de warmte komt door de spouwmuur heen), zal dit dus ook bij goed geïsoleerde huizen een positieve invloed hebben op de directe omgeving. Als men toch van plan is de gevel te buiten-latexen of te kaleien o.d., dan heeft een witte gevel daarom een voordeel. Maar het onderhoud van zo’n gevel is niet onaanzienlijk (elke 8-10 jaar opnieuw behandelen?); kostenbesparend zal de witte gevel daarom niet zijn. Wit behandelen met buiten-latex, kalei o.d. van de gevel kan wel helpen de gevel meer kier- en waterdicht te maken. 

Huist-tuin-en keukentips

Je hoeft niet te verbouwen om je huis te koelen, zuiniger met water om te gaan of wateroverlast te voorkomen. Je vind onze tips – quick wins- op deze >> speciale pagina

Binnenklimaat

Als je huis slecht geïsoleerd is, kan het een zinderende nachtmerrie worden als de temperaturen beginnen te stijgen. Ook isolatie is een vorm van Klimaatadaptatie.

Isoleerbewust heeft tientallen huiseigenaren geholpen hun huis comfortabeler en koeler te maken door een goede luchtafdichting te creëren en ecologische isolatiematerialen toe te passen. Denk er eens over na, als die plakkerige hete lucht niet binnen kan komen dan hoeft het er ook niet uit via een airco.

Leun achterover, trek een korte broek aan en pak een mojito terwijl we de oorzaken van een oververhit huis onderzoeken.

De meeste hitte komt je huis binnen via je dak. Tot wel 40%. Die zolder van jou kan dus aanvoelen als een oven. Maar dat had je misschien al gemerkt toen je tijdens de covid-pandemie op zolder probeerde te werken. Die hitte op zolder warmt ook je slaapkamer op. Hoe dan ook is het verstandig je dak of zoldervloer te isoleren. Maar kies je nou voor ecologische isolatiematerialen? Dan houd je tot wel 3x langer hitte buiten. Dat komt onder andere door de hogere massa van bijvoorbeeld houtvezelisolatie ten opzichte van glaswol. Maar je kunt nog zo goed isoleren, het wordt alsnog heet binnen als je niet aan zonwering doet bij je ramen. 

Er is nog een belangrijke reden waarom je huis in de zomer kan aanvoelen als een sauna. Dat komt doordat de luchtvochtigheid in huis waarschijnlijk te hoog is. Laat me het voor je uitzoeken – hete lucht is minder dicht dan koude lucht, dus het is gemakkelijker voor vocht om mee te reizen. Als hete lucht je huis binnendringt, brengt het vocht mee naar binnen, waardoor je huis een sauna wordt. Dus die kieren en naden dichten doe je niet alleen voor in de winter maar ook om die hete en klamme lucht buiten te houden in de zomer. En droog vooral je was buiten en kook met deksels, om zelf ook zo min mogelijk vocht in huis te creëren. 

Lees in dit artikel wat je allemaal kunt doen voor een koelere woning in de zomer.
Meer kennis via WaterLeider als je houdt van lezen en leren

Klimaatadaptatie, wat is dat nou eigenlijk?

Klimaatadaptatie, we komen het woord overal tegen, maar waar gaat het over. Kort gezegd het aanpassen van de leefomgeving aan een veranderend klimaat. Maar het wordt lastig als je niet aan klimaatverandering doet of juist wel, maar het een begrip vereist die buiten je beleving omgaat. Wat WaterLeider betreft, tijd voor een nieuwe definitie. Verbeter de wereld en begin in je straat. Met wat etra gifvrije planten en waterberging.

Vanwege de positieve en vooral mensgerichte aanpak van Opzoomer Mee werken we heel graag met ze samen. Om klimaatadaptatie uit het intellectuele hoekje te trekken dagen we je uit:
Degene die een beter (aansprekender) woord bedenkt voor klimaatadaptatie kijgt een TonTuin met planten, en daarbij de bezorging en aansluiting cadeau.